Türkiye’deki Toplumsal Eşitlik için Uluslararası Gençlik ve Öğrenciler (IYSSE), 10 Kasım Salı akşamı “Avrupa’daki Gençlik Protestolarından Uluslararası Sınıf Mücadelesine: Perspektif Ne Olmalı?” başlıklı çevrimiçi bir toplantı düzenledi. Lise ve üniversite öğrencileri ile genç işçilerin katıldığı toplantıda, Fransa’dan Sosyalist Eşitlik Partisi (PES) Ulusal Sekreteri Alex Lantier ve Almanya’dan IYSSE temsilcisi Tamino Wilck video mesajlarla konuştu. Aşağıda IYSSE (Türkiye) adına Can Denizli tarafından yapılan konuşmayı yayınlıyoruz.
Değerli yoldaşlar, sevgili arkadaşlar,
Ben Can Denizli. Türkiye’deki Toplumsal Eşitlik için Uluslararası Gençlik ve Öğrenciler (IYSSE) adına hepinize hoş geldiniz diyorum. Bugün burada, birçok yerden gençler olarak “Avrupa’daki gençlik protestolarından uluslararası sınıf mücadelesi: Perspektif ne olmalı?” başlıklı etkinliğimiz için bir aradayız.
Öncelikle belirtmem gerekir ki bu toplantının kendisi uluslararası bir olaydır. Birazdan Almanya’dan ve Fransa’dan yoldaşların değerlendirmelerini dinleyeceğiz. Onların katkıları, bu toplantının en önemli mesajını şimdiden veriyor olacak: Gençliğin mücadelesi ulusal sınırlara hapsedilemez. Bizim sorunlarımız tek bir ülkenin sorunu değil; gençliğin kendi başına çözebileceği sorunlar da değil. Sorunlarımızın kaynağı kapitalist sistemde ve onun yerine insan ihtiyaçlarına dayanan bir dünya toplumu kurabilecek güç olan işçi sınıfına yönelmeliyiz.
Bu toplantıya başlarken, insan ihtiyaçlarından önce özel kârın ve servetin geldiği bu sistemin işçi sınıfına ne yaptığını en çıplak hâliyle gösteren bir olayı anmalıyız. Dün İzmir’in Aliağa ilçesindeki HABAŞ demir çelik fabrikasında meydana gelen patlamada resmî açıklamaya göre 16 işçi hayatını kaybetti, çok sayıda işçi yaralandı. Bu işçiler, kâr uğruna güvenlik önlemlerinin hiçe sayıldığı bir fabrikada çalışırken öldürüldüler. Onları ve her gün Türkiye’de ve dünya genelinde iş başında can veren sayısız işçiyi saygıyla anıyoruz.
Avrupa’da gençlik ve işçiler sokağa çıktı. Fransa’da yüz binlerce öğrenci ve işçi haftalardır kemer sıkmaya, savaşa, zorunlu askerliğe ve polis devletine karşı ayağa kalktı. Almanya’da ise egemen sınıf, tarihi suçlarını aklayarak “yeni bir dönem” adı altında, sosyal kesintilere dayanan devasa bir yeniden silahlanma programını hayata geçiriyor ve artan bir direnişle karşılaşıyor. Bu noktada Fransa ve Almanya’dan yoldaşların video mesajlarını dinleyelim. Onlar gelişen bu kitle hareketini daha detaylı açıklayacak ve perspektif ne olmalı sorusuna yanıt verecekler.
Önce, Fransa’daki Sosyalist Eşitlik Partisi’nin Ulusal Sekreteri Alex Lantier yoldaşı dinleyeceğiz. Ardından Almanya’daki Toplumsal Eşitlik için Uluslararası Gençlik ve Öğrenciler temsilcisi Tamino Wilck yoldaşı dinleyeceğiz.
***
Bu önemli konuşmaların ardından, Tamino yoldaşın bıraktığı yerden devam etmek istiyorum: Bu uluslararası hareket, Türkiye’deki gençlik için ne ifade ediyor? Biz bu mücadelenin neresindeyiz?
Egemen seçkinlerin Türkiye’de gençlik ve işçiler arasında benzer bir toplumsal patlama beklediği ve buna önlem almaya çalıştığı bir sır değil. Bir süre önce faşist MHP lideri Devlet Bahçeli, Fransa’daki gösterilerin “daha geniş kitleleri sokağa çekme potansiyeli” taşıdığını ve Avrupa’ya “dalga dalga” yayılabileceğini itiraf ederek gençliğe doğrudan şu uyarıyı yaptı: “Fransa’ya heves etmeyin!”
Cumhurbaşkanı Erdoğan ise daha da açık konuştu: “Türkiye sokaktan toplanmadı ve sokağa teslim edilecek bir ülke değildir.” Buna şu yanıtı veriyoruz: bu ülke, bu dünya, anne babalarımızın, işçilerin emeğinin sömürüsüyle zenginleşen, toplumsal zenginliğin yağmalanmasıyla zenginleşen kapitalist oligarşiye teslim edilecek bir ülke, bir dünya değildir. Her yerde gelişen felaket, onlara teslim edilen bir dünyanın neye benzediğini açıkça gösteriyor.
Ama bu sözler, onların korkusunun itirafıdır. Ama biz biliyoruz ki Fransa’da Macron’un baskılarıyla karşı karşıya gelen gençler ile Türkiye’de Erdoğan’ın baskılarıyla karşı karşıya gelen gençler, aynı korkunun iki farklı yüzüyle karşı karşıyadır. Egemen sınıfın asıl korkusu ise, uluslararası ölçekte birleşmiş bir işçi sınıfının gücüdür. Devrimci bir sosyalist program ve önderlik altında birleşik bir işçi sınıfı.
Şimdi Türkiye’de gençliğin durumuna bakalım. Bu, ortak krizin somut yüzüdür. Resmî istatistikler bile gizleyemiyor: Türkiye’de 15-34 yaş grubundaki 24 milyon gençten 6,5 milyonu ne eğitimde ne istihdamda. 6,5 milyon. Bu bir toplumsal felakettir. Ve şunu açıkça söylemeliyiz: Bu gençler “tembel” ya da “beceriksiz” değildir. Onlar, kapitalizmin kendilerine hiçbir yer ayırmadığı bir düzenin kurbanlarıdır. Sistem onlara nitelikli eğitim vermiyor, barınmayı ve sağlıklı beslenmeyi lüks hâline getiriyor, güvenceli ve sağlıklı çalışma koşulları sağlamıyor, yani gelecek vadetmiyor.
Peki kaynaklar nereye gidiyor? Eğitime değil, savaşa ve bankalara. Eğitim bütçeleri kısılırken, silahlanmaya ve finans oligarşisine kaynak aktarılıyor. Sağlık sistemi ve altyapı çökerken, üniversiteler şirketlerin kâr merkezlerine dönüştürülürken, toplumun ürettiği tüm zenginlik bir avuç asalağın cebine ve militarizme akıyor.
2027 taslak bütçesinde savunma, iç güvenlik ve faiz ödemelerine ayrılan toplam kaynak, eğitim, merkezi sağlık ve sosyal yardımlara ayrılan toplam kaynağı aşıyor. Yani devlet, gençliğin eğitimine ve halkın sağlığına harcadığından daha fazlasını silaha, polise ve bankalara faiz olarak ödemeyi planlıyor.
Aynı emperyalist savaşların yıkıcı sonucu olarak enerji ve diğer fiyatlardaki artışa reel ücretlerde artış eşlik etmiyor. TÜİK’in çarpıtılmış rakamlarına göre bile yıllık enflasyon yüzde 29,7. Asgari ücretin satın alma gücü dokuz ayda 6.828 lira eridi ve açlık sınırının 9.725 lira altına düştü. Milyonlarca işçi ve emekli ailesi için kira, gıda ve faturalar arasında seçim yapmak günlük bir gerçeklik hâline geldi.
Bu çerçevede gençler için sistemin tek “vaadinin” geleceksizlik olduğunu söylemek yanlış olmayacaktır. Gençler iş bulsa bile, güvencesiz, düşük ücretli ve yüksek çalışma saatleri içeren işlerde çalışmak zorunda bırakılıyor. Esnek çalışma modelleri, taşeronlaştırma, güvencesizlik ve baskı bütün bir kuşağı modern köleliğe mahkûm ediyor. Barınma krizi, geçim krizi milyonlarca genci sağlıksız koşullara ve ailelerine bağımlı yaşamaya zorluyor. Milyonlarca Kürt genci, devlet okullarında kendi anadilinde eğitim hakkından yoksun bırakılıyor. Bu, temel bir demokratik haktır.
Peki egemen sınıf gençlerin mevcut koşullara yönelik artan öfkesine nasıl yanıt veriyor? Baskıyla. Haziran ve temmuz aylarında, NATO zirvesi Ankara’da toplanırken ne olduğunu hepimiz hatırlıyoruz. Savaş suçluları Ankara’da kırmızı halıyla ağırlanırken, savaşa karşı çıkan yüzlerce kişi gözaltına alındı. Birçoğu hâlâ tutuklu. Lise öğrencisi Ömer Aksu, öğretmen Caner Yıldırım ve daha niceleri, sırf savaşa karşı çıktıkları için uzun süre hapsedildi.
Ve bu baskı dalgası sürüyor: Geçtiğimiz günlerde İzmir, İstanbul ve Adana’da gençlik örgütlerine yeni operasyonlar düzenlendi. Buradan bir kez daha tüm siyasi gözaltıların ve tutuklularının serbest bırakılması talebimizi yineliyoruz.
Bu baskının uluslararası karakterini gösteren en çarpıcı örneklerden biri, Ukraynalı yoldaşımız Bogdan Syrotiuk’un durumudur. Ukrayna’da, ABD ve NATO’nun Rusya’ya karşı yürüttüğü vekâlet savaşı dört buçuk yılı aşkın sürede yüz binlerce gencin hayatına mal oldu ve nükleer bir çatışmaya dönüşme riski giderek artıyor. Bogdan, Nisan 2024’te, Zelenskiy rejiminin güvenlik servisi SBU tarafından, doğduğu kent Pervomaysk’te tutuklandı Mıkolayiv’deki bir cezaevine konuldu. Neden mi? Çünkü Bogdan hem Putin rejiminin Ukrayna’yı işgaline hem de ABD-NATO’nun Rusya’ya karşı vekâlet savaşına karşı çıktı. Çünkü o, Ukrayna ve Rusya işçi sınıfının, Kiev’deki ve Moskova’daki gerici milliyetçi rejimlere karşı birliğini savundu. Dünya Sosyalist Web Sitesi’nde (WSWS) yazdığı yazılardan, yani siyasi görüşlerinden dolayı, ağustosta 15 yıl hapis cezasına mahkûm edildi. Bu, fiilen bir ölüm cezasıdır. Buradan sizleri, Bogdan’ın özgürlüğü için yürütülen küresel kampanyaya destek olmaya, “Bogdan Syrotiuk Davası” alıp incelemeye davet ediyorum.
Gelişen küresel savaşın bir diğer cephesi olan Ortadoğu’ya dönelim. Türkiye, kuzeyde Karadeniz’den güneydeki savaşlara bu cephelerin tam ortasında bulunuyor.
Gençlik, bu savaşlar için top yemi olarak görülüyor. Bu savaşlar, gençliğin geleceğini çalan aynı sistemin ürünüdür. Gazze’deki soykırım, İran’a yönelik saldırı, Yemen’deki savaş — hepsi aynı emperyalist saldırganlığın parçasıdır. Tanık olduğumuz şey, emperyalist güçlerin dünyayı zor yoluyla yeniden paylaşmak için yürüttüğü bir dünya savaşının ilk aşamalıdır.
Anketler, Türkiye’de halkın yüzde 90’ından fazlasının ABD-İsrail’in İran’a karşı savaşına karşı olduğunu gösteriyor. Ama siyaset kurumu ve sendika konfederasyonları, bu muhalefeti harekete geçirmek için hiçbir şey yapmıyor. Onların asıl işi, bu öfkeyi kontrol altında tutmak. Sendikalar artık işçilerin çıkarlarını savunan örgütler değil, aksine şirketlerin ve devletin işçi sınıfı içindeki endüstriyel polis gücüdür. HABAŞ fabrikasındaki Türk Metal sendikası günümüz sendikacılığının en iyi örneklerinden biridir.
Dört gün önce, 6 Kasım’da, Mekke Anlaşması TBMM’de onaylandı. Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan, ABD’nin İran’a karşı savaşının bir parçası olarak askeri bir ittifak kurdular. Bu anlaşma, NATO’nun 5. maddesini örnek alıyor: Birine yapılan saldırı, anlaşmanın tarafı olan 3 devlete birden yapılmış sayılacak. Yani Türkiye’deki işçiler ve gençler, Doğu Akdeniz’den Güney Asya’ya uzanan bir çatışmalar zincirine bağlanıyor.
ABD ve İsrail destekli Suudi krallığının ezilen Yemen’e karşı savaşını desteklemek için yapılan Mekke Anlaşması’nı onaylayanlar, sadece AKP ve MHP değil. CHP de bu savaş anlaşmasına “evet” dedi. CHP’nin başına atanan Kemal Kılıçdaroğlu, “Biz hükümete değil, devlete destek veriyoruz” diyerek, savaş politikasını onayladı. 2023 cumhurbaşkanlığı seçimleri sırasında hem Kürt hareketinin hem de sayısız sahte sol örgütün sağcı kampanyasına rağmen Kılıçdaroğlu’nun arkasına dizildiklerini unutmayalım.
CHP’nin bölünmesinden doğan Özgür Özel önderliğindeki YENİ Parti’nin Mekke Anlaşması’na “hayır” oyu vermesi de kimseyi yanıltmasın. Mekke Anlaşması, Özel’in CHP’nin Eylül 2025’te savunduğu politikayla uyumludur. YENİ Parti Milletvekili Utku Çakırözer, o sırada CHP üyesiyken, NATO Parlamenter Asamblesi’ne Tahran’a karşı “azami baskı” stratejisini savunan, emperyalist propagandayı tekrarlayarak İran’ı bölgesel istikrarsızlığın kaynağı ilan eden ve NATO’nun Ortadoğu’ya doğru genişlemeyi değerlendirmesini öneren bir rapor sunmuştu.
Bu, savaşa karşı mücadelenin ve yine, demokratik hakları savunma mücadelesinin düzen partileri üzerinden yürütülemeyeceğinin en açık kanıtıdır. DEM Parti de dahil burjuva muhalefet partileri, savaş aygıtı NATO’yu açıkça savunmakta ve emperyalist güçlerle iş birliğinden yanadırlar. Gençler ve işçiler bu partilerin hiçbirine güvenemez; mücadelemiz onlardan kopup işçi sınıfının bağımsız siyasi hattını geliştirmeden ilerletilemez.
Bunu Mart 2025’te bir kez daha gördük. Ekrem İmamoğlu’nun tutuklanmasının ardından, başta gençlik olmak üzere geniş kitleler temel demokratik hakları savunmak için sokaklara döküldü. Bu protestolar, ülkenin dört bir yanına, liselere ve üniversitelere yayıldı. Ama CHP yönetimi, bu hareketin kendi denetiminden çıkmasını, işyerlerine sıçramasını ve işçi sınıfının kitlesel bir seferberliğine dönüşmesini engellemek için elinden geleni yaptı.
Özgür Özel, Avrupa’da gelişen türde bir harekete karşı olduğunu daha haziran ayında ilan etmiş ve müttefiklerine uyarıda bulunmuştu. Newsweek ve Financial Times’a yazdığı yazılarla emperyalist müttefiklerini Erdoğan’ı değil de kendisini desteklemeye çağırarak şu mesajı verdi: “Böyle gidersek Türkiye’de NATO ve AB ülkelerini saracak bir toplumsal patlama yaşanır; partim bu patlamayı önlemenin en güvenilir gücüdür.” Ne var ki, Avrupa’daki gençler Türkiye’den önce harekete geçtiler.
Ve işçiler de giderek daha belirgin biçimde harekete geçiyor. Alex yoldaşın değindiği 30 Ekim uluslararası liman işçileri eylemi önemli bir gelişmeydi. Türkiye’de de işçiler mücadeleye giriyor: madenciler, öğretmenler, tekstil ve metal işçileri… Hükümet de buna artan bir baskıyla yanıt veriyor. Şu anda hükümetin tepesinde, düzen partilerinin ve büyük sermaye örgütlerinin merkezlerinde, HABAŞ’taki işçi katliamı işçi sınıfı içinde bir öfke patlamasına yol açar mı diye konuşuyorlar. Onlar, işçi sınıfının ne kadar güçlü olduğunu ve ancak onun kitlesel müdahalesiyle siyasetin ve tarihin gidişatının değişebileceğini biliyorlar. İşçi sınıfı gençliği, bu mücadeleden ayrı düşünülemez.
Biz, geleceğin beyaz ve mavi yakalı işçileriyiz. IYSSE olarak, öğrenciler ve gençler işçi sınıfına yönelmeli diyoruz: bu, her şeyden önce, bilimsel sosyalizme, Marksizme yönelmek anlamına geliyor. Ama aynı zamanda işçi sınıfına gerçekten yönelmeli, onun mücadelelerine bilinçli olarak katılmalıyız.
Buraya kadarki konuşmalar, bizlerin ve tüm insanlığın karşı karşıya olduğu temel sorunların kapitalist kâr ve ulus-devlet sistemi çerçevesinde çözülemeyeceğini gösteriyor. Bu sistem içinde hangi hükümet, hangi parti iktidara gelirse gelsin gençliğe gelecek yoktur. Çünkü bu sistemin kendisi, gençliğin geleceğini savaş ve kâr uğruna feda etmek üzerine kuruludur.
Burada bir yanılsamayı da açıkça ortadan kaldırmak gerekiyor: Kapitalizmin reformlarla iyileştirilebileceği, parlamentoda sandalye kazanarak bu sistemin daha iyi bir forma bürünebileceği düşüncesi, işçi sınıfını ve gençliği siyasi olarak silahsızlandıran ve sonunda hayal kırıklığına götüren en tehlikeli yanılsamalardan biridir.
Şunu anlamalıyız: Fransa’da, ABD’de ya da Türkiye’de, mali oligarşi gönüllü olarak servetini ve iktidarını bırakmayacak: devasa devlet borçlarını ve savaş hazırlıklarını kendi kendini vergilendirerek ödemeyecek. Bunların işçi sınıfından ve bizim geleceğimizden çıkarılması gerekiyor. Emperyalist savaşın ve içerideki sınıf savaşının mantığını anlamalıyız. “Sandığı bekleyin” çağrısı, gençliği ve işçileri polis devletinin pekişmesini seyretmeye davet etmektir. Reform yanılsaması, parlamentarist hayal, ancak işçi sınıfının bağımsız siyasi mücadelesini baltalamaya yarar.
Bize gerekli olan okullarda, işyerlerinde, mahallelerde bağımsız taban komiteleri kurarak birleşmek ve kitlesel bir sınıf mücadelesini örgütlemektir. Kapitalist partilerden ve sendika bürokrasilerinden bağımsız örgütlenmeliyiz. Ve uluslararası bir sosyalist program etrafında birleşmeliyiz. Dördüncü Enternasyonal’in Uluslararası Komitesi’nin öncülük ettiği Taban Komitelerinin Uluslararası İşçi İttifakı (TK-Uİİ), bu mücadelenin küresel çatı örgütüdür. Bu komiteler, gençliğin ve işçilerin kendi kaderlerini kendi ellerine almasının araçlarıdır. Ve bu komiteler, ulusal sınırların ötesinde, uluslararası düzeyde birleşmelidir.
Bu yüzden size çağrım şudur: IYSSE’ye ve Sosyalist Eşitlik Partisi’ne katılın. Bağlı olduğumuz dünya partisinin, Dördüncü Enternasyonal’in Uluslararası Komitesi’nin tarihini, programımızı inceleyin. Stalinizmin ihanetlerine, sosyal demokrasinin çürümesine ve sahte solun orta sınıf oportünizmine ve kimlik siyasetine karşı Marksizmin gerçek savunucusu olan bu hareketin, dünya Troçkist hareketinin parçası olun. Mücadeleyi, uluslararası sosyalizm perspektifiyle birleştirin. Eğitim çalışmalarımıza katılın.
Çünkü önümüzdeki seçenek açıktır: Ya sosyalizm ya da kapitalist barbarlık. Üçüncü bir yol yoktur.
Teşekkür ederim.
