Avrupa, grev haftası öncesinde kitlesel protestolarla sarsıldı

15 Kasım 2026 Pazar günü, Çek Cumhuriyeti'nin Prag kentinde insanlar bir gösteri için bir araya geldi. [AP Photo/Michal Turek]

Hafta sonu Avrupa’nın dört bir yanında protestolar yapıldı. Prag’ı kitlesel bir hükümet karşıtı protesto sarstı. Portekiz genelinde konut sorunuyla ilgili protestolar düzenlendi. Fransa’da gençler ve “sarı yelekliler” yürüdü. Birkaç Avrupa ülkesinde ulusal çapta grevlerle geçecek bir hafta öncesinde bu protestolar, Avrupa genelinde işçilerin ve gençlerin giderek hızlanan radikalleşmesine işaret ediyor.

Öğrenci sendikalarından oluşan bir koalisyon, 20 Kasım’da Avrupa çapında bir gençlik grevi çağrısı yaptı. Grev kapsamında Almanya, Britanya, Fransa, İtalya, İspanya ve Yunanistan’da eylemler yapılacak. Fransız sendikaları 17 Kasım için ülke çapında bir günlük grev çağrısı yaptı. İtalyan sendikaları da 20 Kasım için benzer bir grev çağrısında bulundu. Aynı gün Portekiz’de de kamuda grev var. 21 Kasım’da Lizbon’da, 23 Kasım’da ise Brüksel’de protesto çağrısı yapıldı.

Avrupa’daki protestolar çürüyen okullar, fırlayan konut maliyetleri, zorunlu askerliğe karşı muhalefet gibi çok çeşitli meselelerle başladı. Ancak protestolardaki işçiler ve gençler, kapitalist sistemin derinlerinde kök salmış sorunlara (kapitalist oligarşinin kemer sıkma dayatmasına, polis devleti yönetimine ve neo-faşizmin resmi yollardan desteklenmesine, savaşı finanse etmek için sosyal harcamaların kesilmesine) karşı büyük ölçüde ortak bir muhalefeti paylaşıyor. Bu sorunların ve yol açtıkları protesto hareketlerinin Avrupa çapında, hatta küresel bir karakter taşıdığı giderek daha fazla hissediliyor.

Hareket, işçilerin ve gençlerin önüne giderek daha açık biçimde zorunlu bir durumu çıkarıyor: sendika bürokrasilerinden bağımsız olarak birleşik bir Avrupa genel grevine hazırlanmak. Böyle bir grev, işçi sınıfının kapitalist sınıfın iktidarına ve servetine doğrudan hücum etmesi sorununu gündeme getirecektir.

Pazar günü Prag’da Letná Düzlüğü’nü devasa bir kalabalık doldurdu. Kalabalık, hükümetin yasa tasarısına karşı çıkıyordu. Tasarı, Çek Televizyonu ile Çek Radyosu’nu finanse eden lisans ücretlerini kaldırıyor ve bu kurumları devlet bütçesinden finanse etmeyi öngörüyor. Mitingi düzenleyen Milion Chvilek derneği katılımı 350 bin ile 450 bin arasında açıkladı. Polis ise tahmin vermedi. Kamu yayıncılığını doğrudan devlet denetimine sokacak olan tasarı 24 Ekim’de kabul edildi. O günden bu yana tasarıya karşı muhalefet istikrarlı biçimde büyüdü. 3 Kasım’da her iki kamu yayıncısının çalışanları greve çıktı.

Mitingdeki konuşmacılar yasanın geri çekilmesini istedi. Ayrıca Başbakan Andrej Babiš’in koalisyon ortağı Tomio Okamura’nın meclis başkanlığından alınmasını talep ettiler. Okamura aşırı sağcı SPD partisinin lideri. Ancak konuşmacılar büyük ölçüde Cumhurbaşkanı Petr Pavel’e yakın muhalefet partilerinden geliyordu. Pavel eski bir NATO yetkilisi ve NATO’nun Ukrayna’da Rusya’ya karşı yürüttüğü savaşın önde gelen savunucularından biri.

Cumartesi günü Lizbon’da ve Portekiz’in onlarca başka kentinde on binlerce kişi konut için yürüdü. Organizatörlere göre Lizbon’daki yürüyüşe 60 bin kişi katıldı. Güzergâhın son noktası olan Martim Moniz Meydanı gelenlerin hepsini alamadı. Protestocular hükümetin yeni kira yasasının geri alınmasını talep etti. Yasa kira artışlarına getirilen sınırı kaldırıyor. Tahliyeyi üç ay yerine iki aylık kira borcundan sonra mümkün kılıyor. 1990 öncesi denetimli kiraların da artırılmasının önünü açıyor. Yasa, aşırı sağcı Chega partisinin çekimser kalması sayesinde parlamentoda ilk aşamayı geçti.

Madrid Kiracılar Sendikası, Portekiz sendikalarını İspanya’daki 11 Kasım grevi gibi bir günlük ülke çapında grev çağrısı yapmaya davet etti. Ancak Portekiz’in CGTP ve UGT sendika yönetimleri bugüne kadar böyle bir eylem çağrısı yapmayı reddetti. CGTP bunun yerine 21 Kasım’da Lizbon’da bir gösteri ve üç gün sonra parlamento önünde bir miting çağrısı yapmakla yetindi.

Fransa’da yüz binlerce kişi, gençlerin ve “sarı yeleklilerin” ortak protestolarına katıldı. Protestolar, 17 Kasım’da kemer sıkmaya karşı ülke çapındaki bir günlük greve hazırlık niteliğindeydi. Organizatörler 200.000 katılımcı saydı: Paris’te 100.000, Bordeaux’da 35.000 ve Lille’de 10.000. Polis yetkilileri ise Marsilya, Nantes ve başka kentlerde protestoları yasakladı. Birçok kentte polisle protestocular arasında çatışmalar çıktı. Polis ülke genelinde 219 kişinin gözaltına alındığını açıkladı.

Paris’teki WSWS muhabirleri protestocularla görüştü. Söyledikleri, gençlerin ve işçilerin önemli kesimlerinin radikalleşmesinin sürdüğünü gösteriyordu. Hareketin önündeki siyasi perspektifler üzerine tartışmanın da giderek yoğunlaştığı görüldü. Sendika bürokrasileri ve medyanın bazı kesimleri protestonun tek olası sonucunu, Boyun Eğmeyen Fransa (LFI) partisinin kapitalizm yanlısı, popülist cumhurbaşkanı adayı Jean-Luc Mélenchon’a oy vermek olarak sunuyor. Ama birçok işçi ve genç devrimci bir politika arıyor.

İki öğrenci, Ewan ve Mathis, WSWS muhabirlerinin “birleşik bir Avrupa genel grevine hazırlanmak için tabandan eylem komiteleri örgütleme” çağrısını desteklediklerini söylediler. Ewan şöyle dedi: “Dayanışma göstermeliyiz. Çünkü bu şiddet ve adaletsizlik yalnızca Fransa’yla sınırlı değil, Avrupa’da ve dünyanın başka yerlerinde de görülüyor.”

Mathis ise şunları söyledi: “Gerçekten bunu başarabilir miyiz, herkes aynı anda her şeyi durdurabilir mi? Bu ciddi bir soru. Ama fikir olarak, teorik olarak, ekonomiyi durdurmak ve bu işçi ve öğrenci hareketlerinin gerçek gücünü göstermek gerçekten harika bir fikir.”

Kelly, Fransız Antillerinden geliyor. Arkadaşı Diego ile birlikte WSWS’ye konuşurken, Fransa anakarasındaki toplumsal mücadelelerle denizaşırı topraklardaki mücadeleler arasındaki bağı vurguladı:

Kuzenlerim tamamen harap olmuş, öğretmensiz okullarda okuyor. … Biz de burada kötü muamele görüyoruz ama orada durum daha da kötü. İnsanlar ameliyat olacaksa tedavi için buraya, Fransa anakarasına gelmek zorunda. Tedavi zaten çok pahalı, üstüne bir de uçak bileti almamız gerekiyor. … Orada yağmur suyuyla yıkanıyoruz. Güya “Fransız” olan bir toprakta bu kabul edilemez. Bunun nedeni şebeke suyunun kirli olması. Musluktan kahverengi akıyor.

Kelly, gelecek yıl neo-faşist Marine Le Pen’in seçilmesini önlemek için Mélenchon’a oy vermeyi düşündüğünü söyledi: “LFI’ye Mélenchon’u sevdiğim için oy vermeyeceğim. Bana göre Mélenchon bir popülist. Ama gerçekçi düşünürsek, adayların ne önerdiğine bakınca, Mélenchon söylediği her şeyi yapabilir diye düşünmüyorum. Yine de benim gibi görünen insanlara yardım etmeye en yakın olan o.”

Diego ise şöyle dedi: “LFI düzen yanlısı bir parti. İşçilerin doğrudan harekete geçmesi gerek. Çünkü LFI sonuçta bir ofiste oturan takım elbiseli adamlardan ibaret. Pek bir şey değiştirmeyecekler.”

Öğrenci Jean-Charles’a göre hareketin önündeki sorunları çözmede belirleyici olan, gelecek yılki cumhurbaşkanlığı seçimleri değil sınıf mücadelesi olacak.

İnsanlar farklı protestolarda öne çıkan bazı taleplere illa katılmasa bile, en azından hükümete bizi ezme biçimlerini kabul etmediğimizi göstermek önemli. Halka karşı kesintiler vb. dayatıyorlar. O yüzden bana göre yapılacak tek şey, gerçekten de grev gibi seferberliklere geçmek. Grev, ülkeyi ve ekonomisini durdurmanın gerçek bir yolu.

Bana göre o [Mélenchon] sadece büyük bir oy almak için talepleri sahiplenmek isteyen biri… Mélenchon bir şarlatan. İktidarda olması gereken, bir şeyleri değiştirebilecek biri değil. Her şeyden önce gerçek bir ekonomik ve mali programı yok. Borç tuzağından çıkmaz ve ekonomiyi yeniden çalıştırmazsak, başka ne yaparsak yapalım, programındaki diğer taleplerin ve meselelerin hiçbiri sonuçta değişmeyecek.

Sosyal hizmet uzmanı Achille, WSWS’ye Fransa’da protestoların neden sürdüğünü şöyle anlattı:

On yıldır Fransa’da yaşam standartları düşüyor. Hükümet de toplumu zayıflatan, bütün Fransızları daha güvencesiz hâle getiren neoliberal politikalar dayattı. Bu yüzden her hafta yapılan bu protestoları bugün hiçbir şeyin durduramayacağını düşünüyorum.

Achille, sendika bürokrasilerinden ve Mélenchon’dan duyduğu hayal kırıklığının altını çizdi:

Sendikaların yol gösterici ilkesi, devletle diyalog sürdürmek. Bu yüzden uzlaşmak zorundalar. Ne kadar çok uzlaşırlarsa sisteme o kadar entegre oluyorlar. Bugün tamamen sistemin parçası konumundalar. Aslında kapitalizmin ilk savunma hattı onlar. Sendikalar, işçilerin öfkesini kanalize eden ama neredeyse hiçbir şey yapmayan bir mekanizma.

2027 seçimlerinde pek bir çözüm bulabileceğimi düşünmüyorum. Mélenchon’unki gibi sosyal demokrat bir parti çok umut verse de ve muhtemelen sonunda ona oy verecek olsam da … kapitalizmi devirmeyi değil de ona uyum sağlamayı amaçlarsa sonunda fazlasıyla uzlaşacak ve işi batıracak.

Achille son olarak, hükümete seslenmeyi değil de işçi sınıfını daha geniş bir seferberliğe çekmek için mücadele etmeyi esas alan devrimci bir politika aradığını söyledi.

Kurumlara ya da hükümete değil, halkın geri kalanına mesaj veriyoruz: Bize katılsınlar, davamız haklı bir dava. Burada kurumların ötesine geçiyoruz. Alacağımız tek yanıtın polis copu ve göz yaşartıcı gaz olacağını biliyoruz. Halkın geri kalanını bize katılmaya ve daha iyi bir gelecek için mücadele etmeye çağırıyoruz. Bugün hayatımızı mahveden kapitalizmdir. Bu sistem küresel, ona karşı mücadele de küresel olmalı. O sınır tanımıyor. Bu yüzden birçok farklı ülkede birleşik bir hareketin olması kesinlikle şart.

Loading